De nieuwe Dura ace R9200 en Ultegra R8100 12-speed

Het schakelsysteem van de Dura ace & Ultegra 12-speed.

De nieuwe Shimano Dura ace en Ultegra groepen schakelen nu (eindelijk) draadloos. Volgens Shimano was het idee er al om het draadloos schakelen 5 jaar terug bij de vorige Dura ace R9100 te introduceren. Maar na het “real world” testen bleek het systeem door onder andere elektriciteitskabels en interferentie van helikopters nog niet goed genoeg. Dat betekende dat Shimano terug moest naar de tekenkamer en nu maar liefst 8 jaar ontwikkeling in het draadloze schakelsysteem heeft zitten en dat gaat de hele wielerwereld geweten hebben.

De achterderailleur in de nieuwe Shimano 12-speed racefiets groepen is het nieuwe kloppend hart van de groep. De achterderailleur is uitgerust met een laadpoort om de DI2 batterij op te laden en hier vind je ook de indicatie van de batterijduur en indicatielampjes om deze te koppelen met de shifters. (foto) De achterderailleur stuurt de instructies van de shifter (bekabeld) door naar de voorderailleur. Geen stuurjunction meer nodig, ook geen junction meer nodig in het frame maar niet lichter, de nieuwe Dura ace groepset is een 50 gram zwaarder dan de vorige elektronische R9150 groep met schijfremmen. Omdat er zo veel voordelen aan de nieuwe Dura ace R9200 en Ultegra R8100 groepen zitten komen er geen mechanisch geschakelde 12-speed groepen meer op de markt, het einde van het mechanische schakel tijdperk komt in zicht.

De derailleur’s van de Dura ace & Ultegra 12-speed.

De achterderailleur is met een kabel verbonden naar de voorderailleur en deze 2 delen een accu om genoeg kracht te krijgen om voor de unieke DI2 schakelprecisie en snelheid te zorgen. De schakelsnelheid verminderd bij de voorderailleur met 45% en achter met maar liefst 58% sneller schakelen dat betekend minder dan 0,2 sec om naar het buitenblad te gaan en minder dan 0,1 sec voor dat er achter geschakeld word. Deze schakelsnelheid en het draadloze schakelen zorgen er wel voor dat de accu ongeveer een 1000 km mee gaat voor dat deze weer opgeladen moet worden. Naast goed schakelen zijn ze ook aerodynamischer geworden. De achterderailleur heeft nog steeds het steeds het shadow design meegekregen om de behuizing grotendeels onder de cassette te plaatsen. De achterderailleur’s zowel van Dura ace als Ultegra zijn nog maar 1 uitvoering (beiden lange kooi) te krijgen en kunnen dus allebei schakelen naar een 34 tands tandwiel. De voorderailleur heeft de grootste facelift gehad door een flink stuk in te krimpen. De voorderailleur is zo klein geworden dat deze ondanks betere schakelprestaties 33% minder frontaal oppervlak heeft en dus een stuk aerodynamischer is.

De aandrijving van de Dura ace & Ultegra 12-speed.

Dit snelle en soepele schakelmechanisme komt niet alleen door de derailleur’s want Shimano heeft de 12-speed aandrijving op de racefiets ook geüpgrade met de Hyperglide+ technologie. De cassettes zijn voor het eerst aan de binnenkant en buitenkant van het tandwiel bewerkt met geleidebanen. Deze extra bewerking van de ketting en cassette, die ook al in de MTB 12-speed aandrijving gebruikt word, zorgt er niet alleen voor dat de cassette vlotter omhoog gaat op de cassette maar ook sneller en stiller omlaag over de cassette beweegt. De grootste winst behaal je nu je nog beter zwaarder kan schakelen midden in de sprint en dat je geen kracht van de pedalen moet halen, waardoor je alsnog met die banddikte kan winnen!

De 12-speed cassette van de Dura ace & Ultegra 12-speed.

De 12e versnelling is vooral gebruikt om de versnellingsstappen zo vloeiend mogelijk te maken. In de 11-28 en de 11-30 cassette zit nu altijd de combinatie 15-16-17, dit zijn de meest gebruikte tandwielen in wat Shimano noemt de “racing sweet spot”. Deze tandwielen worden in combinatie met het buitenblad het meeste gebruikt bij een snelheid van 40-45 kilometer per uur en hebben door de grootte van de tandwielen en de kettinglijn de minste weerstand om wat WATTS te besparen. Ja inderdaad, hoe kleiner de tandwielen hoe groter de spanning in de ketting en deze te meer slijtage en weerstand en daarom houd Shimano het bij de 11-tands cassette optie’s. Een groot voordeel voor fanatiekere fietsers met meerdere wielsets is dat de 12-speed cassette op een 11-speed HG body past, dus de wielen collectie in de garage kan intact blijven. Een 11-speed cassette kan je niet op een 12-speed wiel of spline body monteren omdat de nieuwe 12-speed Shimano wielen de nieuwe 12-speed spline body hebben. De nieuwe 12-speed cassette’s van Shimano die dus op een spline body of een HG body gemonteerd worden kunnen niet op een MICROspline body gemonteerd worden die op de MTB wielen van Shimano voorkomen.

De remmen van de Dura ace & Ultegra 12-speed.

Je zou bijna vergeten dat een Shimano groepset ook nog uit remmen bestaat want ook daar is veel nieuws over te vertellen. Zo is er bijvoorbeeld 10% meer ruimte tussen de remblok en de remschijf aan beide kanten. Dit zorgt voor minder bijgeluiden als je door natte omstandigheden fietst en zorgt ervoor dat je schijf minder snel aanloopt tijdens het heen en weer bewegen van je fiets in de eindsprint. Er zitten ook standaard nieuwe remschijven bij de 12-speed groepset die ook bij de XTR en XT groepen mee ontwikkeld zijn, deze MT800 (XT & Ultegra) en MT900 (XTR & Dura ace) remschijven hebben een meer open design en krijgen minder snel “micro” krommingen bij hoge temperaturen na lange afdalingen, deze kleine vervormingen trekken weer recht als de schijf afkoelt maar voor Shimano de reden om nog maar 1 remschijf aan te bieden met als gevolg dat de mooie dichte schijven langzaam uit fietsenland gaan verdwijnen. De shifter in het nieuwe remsysteem is nu ook uitgerust met Shimano’s servowave techniek waardoor je het remmen met schijfremmen veel beter kan doseren. Je hebt met de 12 speed schijfrem remgrepen nog meer gevarieerde intensiteit om het remgedrag te bepalen.

De shifters van de Dura ace & Ultegra 12-speed.

De shifters van de Shimano Dura ace en Ultegra 12-speed groepen hebben ook een grondige facelift ondergaan. De vorige Shimano DI2 disc shifter was indrukwekkend klein, je kon amper geloven dat alles erin zat en werkte maar nu is er vooral meer nagedacht over de ergonomie. Hoe de shifters in je handen vallen mag niet verwaarloosd worden, de tijd dat je je schakelt is een stuk minder dan dat je de shifters in je handen hebt. Vooral door het bestuderen van de houding die wielrenners vaak aannemen en door feedback uit het profpeleton is de ergonomie van de 12-speed shifter aangepast. De shifter is 4,6 mm langer geworden zonder dat de remhevel verder weg staat, dit geeft je vingers wat meer ruimte om te remmen en te schakelen en mocht de remhevel toch te ver weg staan kan je deze tot 14 mm terug naar binnen draaien met de reach adjust. De bovenkant van de shifter loopt langer door omhoog en buigen wat naar binnen om een extra aerodynamische positie te bieden en deze met voldoende grip vast te kunnen houden. (Afbeelding stuur) De schakelknoppen zijn ook verbeterd en zijn wat langer gemaakt waardoor het schakelen onder in de beugel makkelijker is. Er zit ook meer verschil in de 2 verschillende knoppen dus je voelt beter, met handschoenen of met koude handen, op welke schakelknop je vinger zich bevind.

Om het de shifters van energie te voorzien voor het draadloos schakelen zit er bovenin de shifter een CR1632 knoopcel batterij die de shifters voor een 1,5-2 jaar operationeel houden.

Het crankstel van de Dura ace & Ultegra 12-speed.

De crankstellen van de 12-speed groepen zijn iets zwaarder geworden om nog meer stijfheid te krijgen en zo min mogelijk krachtverlies te geven onder druk. Beide crankstellen zien er wel zeer gelikt uit, zo houd het Dura ace zijn gepolijste zwarte kleur en krijgt Ultegra het zeer gewilde matzwart mee. Voor de rest krijgt Dura ace een 54-40 tands tandwielcombinatie mee en hebben ze beiden nog steeds 50-34 en 52-36.

Het Dura ace crankstel had al een powermeter variant en deze powermeter is vooral verbeterd door een actieve temperatuurcompensatie in de software te verwerken om de nauwkeurigheid van 1,5% in alle omstandigheden te waarborgen. Heel interessant is de ontwikkeling dat het Ultegra crankstel ook een dubbelzijdig gemeten powermeter variant krijgt met ook een 1,5% afwijking en met een accuduur van gemiddeld 300 uur voor een heel competitieve prijs.

Verschillen tussen de Dura ace R9200 en Ultegra R8100 groepen.

Veel overeenkomsten tussen de nieuwe Dura ace en Ultegra groepen, dat klopt maar er zijn wel degelijk verschillen. De gepolijste afwerking van de Dura ace groep is wellicht het meest opvallende verschil en dit zal je groep ook wat langer krasvrij houden. Verder zijn vooral gewichtsverschillen veroorzaakt door gebruik van ander materiaal of constructie wat het prijsverschil vormt. Als je goed kijkt is er uiterlijk nog een klein verschil en zal je zien dat de Dura ace groepset uitgerust is met de zogenaamde mono-body remklauwen. Dit zijn remklauwen die uit 1 blok koudgesmeed aluminium zijn gefabriceerd om nog stijver en vooral lichter te zijn. Daarnaast nog veel meer gewichtsbesparingen zoals het gebruik van 6 titanium tandkransen in de Dura ace cassette. De kooi van de achterderailleur is bij een Dura ace variant van carbon. De verbinding of rolstiftjes bij bijvoorbeeld de ketting zijn hol maar ook zijn alle componenten waar mogelijk met titanium boutjes geconstrueerd en gemonteerd. Heel high-end dus maar vooral de gedachte dat je met het beste van het beste rijd zal je beslissing voor de Dura ace groep bepalen.

De nieuwe Ultegra 12-speed draadloze schakelgroep geeft rijden op een racefiets een hele nieuwe dimensie. Het nieuwe Ultegra 12-speed schakel “netwerk” schakelt voor en achter een 50% sneller dan voorheen. Met de Hyperglide+ technologie schakel je nu ook sneller en soepeler naar een zwaarder verzet vooral in volle sprint kan er nu nog soepeler zwaarder geschakeld worden. Een extra 12e kransje om altijd de 15-16-17 de “racing sweet spot” tandwielcombinatie te behouden. De ergonomie van de shifters is verbeterd en Shimano’s servowave remtechnologie is toegevoegd om nog beter gedoseerd te kunnen remmen. Maar ook aan details als een kleinere aerodynamische voorderailleur en meer ruimte tussen de remblok en de remschijf maakt deze groep perfect geschikt voor de veeleisende wielrenner.

Shimano presenteert u de “science of speed” met de Dura ace 12-speed groep heb je alles wat je je maar kan wensen. Een 12-speed cassette die naast geschikt is om te klimmen ook de 15-16-17 “racing sweet spot” tandwielcombinatie heeft. Opladen aan de achterderailleur die nu ook geschikt is om met een 34 tandwiel achter te klimmen. De ergonomie van de shifters die ideaal is voor al de aerodynamische positie’s die in het profpeloton aangenomen worden. Maar vooral minder dan 0,2 sec om naar het buitenblad te gaan en minder dan 0,1 seconde om achter te schakelen (een 50% verbetering). Lichtgewicht titanium tandwielen met hyperglide+ techniek die nu ook soepel zwaarder schakelt in volle sprint. Een kleine voorderailleur die 33% minder frontaal oppervlak heeft die samen met de aerodynamische gevormde shifters een aerodynamisch voordeel geeft die jou tot winnaar kan uitroepen. Shimano’s servowave techniek om nog gedoseerd te remmen met de superlichte monoblock Dura ace remklauwen. Vele extra feature’s zonder gewicht toe te voegen dat mag je verwachten van de Shimano Dura ace.

Giant Wilier Merida Loekie Koga Gazelle Dutch id Cortina Alpina Stromer Scott Superior